Wanneer een werknemer langdurig ziek is, komt er een moment waarop duidelijk moet worden of terugkeer naar het eigen werk nog haalbaar is. Wat zijn dan de mogelijkheden, en wie beoordeelt dat? Het arbeidsdeskundig onderzoek speelt daarin een centrale rol, maar de inhoud ervan is voor veel betrokkenen nog onduidelijk.
De taak van de arbeidsdeskundige
Een arbeidsdeskundige beoordeelt de relatie tussen iemands belastbaarheid en de eisen die het werk stelt. Hij of zij kijkt niet naar de medische diagnose, maar naar wat iemand nog wél kan doen. Dat onderscheid is belangrijk: de bedrijfsarts stelt de functionele mogelijkheden vast, de arbeidsdeskundige vertaalt die naar de werksituatie.
De arbeidsdeskundige spreekt met de werknemer, bekijkt de functie-inhoud en analyseert of er sprake is van een passende functie binnen of buiten de eigen organisatie. Soms worden ook de arbeidsomstandigheden meegenomen, bijvoorbeeld als de werkplek een rol speelt bij het verzuim.
Wanneer is een onderzoek verplicht?
Volgens de Wet verbetering poortwachter moet een arbeidsdeskundig onderzoek uiterlijk in de negende week van het verzuim plaatsvinden als duidelijk is dat terugkeer naar het eigen werk niet op korte termijn mogelijk is. In de praktijk wordt dit onderzoek aangevraagd zodra de probleemanalyse aangeeft dat re-integratie complex is.
Het is de werkgever die formeel de opdracht geeft voor het onderzoek, maar in de meeste gevallen loopt dat via de arbodienst. De casemanager coördineert het proces en bewaakt de termijnen. Een te late aanvraag kan bij de UWV-toets gevolgen hebben voor de loondoorbetalingsverplichting van de werkgever.
Wat wordt er precies onderzocht?
Het onderzoek richt zich op drie vragen. Ten eerste: kan de werknemer het eigen werk hervatten, eventueel in aangepaste vorm? Ten tweede: is er ander passend werk beschikbaar binnen de organisatie? Ten derde: zijn er mogelijkheden buiten de eigen werkgever, het zogenoemde tweede spoor?
Voor elk van deze vragen verzamelt de arbeidsdeskundige informatie. Dat gebeurt via gesprekken, dossieranalyse en soms een werkplekbezoek. De uitkomst wordt vastgelegd in een rapport met een advies. Dat advies is niet bindend, maar weegt zwaar in de verdere besluitvorming.
Bij Aspect – aug worden dit soort trajecten ondersteund door digitale systemen die de informatiestroom tussen betrokken partijen structureren. De casemanager houdt daarmee overzicht op openstaande stappen en geregistreerde adviezen, zonder dat medische gegevens onbedoeld worden gedeeld.
De rol van de casemanager in dit traject
De casemanager is geen arbeidsdeskundige, maar heeft wel een regisserende taak. Hij of zij zorgt dat het onderzoek tijdig wordt aangevraagd, dat alle benodigde informatie beschikbaar is en dat de uitkomsten worden verwerkt in het re-integratiedossier. Dat vraagt om nauwkeurige registratie en kennis van de wettelijke termijnen.
In de praktijk stuit de casemanager regelmatig op weerstand. Werkgevers willen soms niet investeren in een tweede spoor als zij verwachten dat de werknemer snel terugkeert. Werknemers kunnen moeite hebben met de gedachte dat hun functie mogelijk niet meer haalbaar is. De casemanager legt de feiten voor, maar neemt geen partij.
Privacyaspecten bij het onderzoek
Een arbeidsdeskundig rapport bevat geen medische gegevens, maar kan wel gevoelige informatie bevatten over iemands functioneren en persoonlijke situatie. De Algemene Verordening Gegevensbescherming stelt eisen aan de manier waarop dit rapport wordt opgeslagen en gedeeld.
De werkgever mag het rapport ontvangen, maar heeft geen recht op de medische onderbouwing die de bedrijfsarts heeft gebruikt. De arbeidsdeskundige maakt in het rapport onderscheid tussen wat de werkgever mag weten en wat vertrouwelijk blijft. Dit onderscheid wordt in de praktijk niet altijd scherp bewaakt, wat kan leiden tot discussies achteraf.
Veelgestelde vragen over arbeidsdeskundig onderzoek
Wie betaalt het arbeidsdeskundig onderzoek?
De kosten van het arbeidsdeskundig onderzoek komen in de meeste gevallen voor rekening van de werkgever. Dit geldt zowel voor onderzoeken die via de arbodienst worden uitgevoerd als voor extern ingehuurde arbeidsdeskundigen. Bij een maatwerkcontract met de arbodienst kan het onderzoek onderdeel zijn van het basispakket. Bij een basiscontract wordt het doorgaans apart gefactureerd. Het is verstandig dit vooraf te controleren in de dienstverleningsovereenkomst.
Wat als werknemer en werkgever het niet eens zijn met het advies?
Het advies van de arbeidsdeskundige is een zwaarwegend document, maar geen juridisch bindende uitspraak. Beide partijen kunnen een second opinion aanvragen of bezwaar maken via het UWV. In de praktijk wordt een verschil van inzicht het best besproken in een driegesprek met de casemanager als procesbegeleider. Escalatie naar juridische procedures is mogelijk, maar vertraagt het re-integratieproces aanzienlijk en is zelden in het belang van beide partijen.
Wat is het verschil tussen een probleemanalyse en een arbeidsdeskundig rapport?
De probleemanalyse wordt opgesteld door de bedrijfsarts en beschrijft de medische beperkingen en de verwachte duur van het verzuim. Het arbeidsdeskundig rapport bouwt hierop voort en vertaalt de functionele mogelijkheden naar concrete werkmogelijkheden. De probleemanalyse is verplicht in de zesde week van het verzuim, het arbeidsdeskundig onderzoek volgt later wanneer de situatie dat vraagt. Beide documenten maken deel uit van het re-integratiedossier dat bij een UWV-toets wordt beoordeeld.